Er zijn van die momenten in de opvoeding waarop je jezelf hoort en denkt: “O help… ben ík dit?”
Je staat in de gang, de ochtendroutine verliep al niet zo soepel en nu heeft je kind allerlei smoesjes en weigert zijn schoenen aan te doen. De tijd tikt weg, jullie moeten nú vertrekken om nog op tijd op school te komen en je merkt dat de stress oploopt. Ineens klinkt je als een politieagent. Je hoort jezelf dingen zeggen als “trek NU je schoenen aan”, “ik ga niet langer op je wachten!”, “als je nu je schoenen niet aantrekt, dan mag je vanmiddag niet afspreken”. Voor je het weet reageer je harder dan je eigenlijk wil.
Politieagent of gastheer?
Laten we eerlijk zijn: niemand wordt hier vrolijk van. Een politieagent heeft een duidelijk doel: de orde handhaven. In een gezin ziet dat er in de praktijk vaak als volgt uit: de aandacht gaat naar regels en gehoorzaamheid, gesprekken worden discussies, grenzen worden strijd en jij voelt je als ouder steeds meer opgejaagd. Tegelijkertijd leert je kind in zo’n dynamiek om nog harder van zich af te duwen of zich af te sluiten.
Maar het alternatief, merken veel ouders, is óók niet ideaal. Als gastheer- of vrouw van een soort mini-hotel staat je kind voortdurend centraal, bewaak je de sfeer, probeer je de spanning te dempen, ben je voortdurend bezig met bedienen, vragen, alternatieven aanbieden en alles gezellig houden. Met als doel het voorkomen van conflict en strijd. Dit is ontzettend liefdevol, maar soms zo meebewegend dat kinderen niet meer weten waar de grenzen liggen. Op deze manier bepalen kinderen zelf het vertrekpunt, het tempo en soms zelfs de route van hun reis. Dat klinkt heel zelfstandig, maar zonder richting kunnen kinderen behoorlijk verdwalen.
Want opvoeden en opgroeien is een reis, waarop zowel ouders als kinderen veel van elkaar kunnen leren. Wanneer je als ouder de rol van reisleider op kunt pakken, waarbij je aandacht hebt voor de sfeer en verbinding in jullie gezin, terwijl je tegelijkertijd ook richting aangeeft en grenzen bewaakt, heeft dit vaak een positief effect op de ontwikkeling van je kind en op hoe jij als ouder het ouderschap beleeft. Het geeft ademruimte.
Verbindend Gezag
De methodiek verbindend gezag is in de jaren ‘90 bedacht en opgezet door Haim Omer, hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Tel Aviv in Israël. De kern van de methodiek is dat je als ouder geen invloed krijgt op je kind door het uitoefenen van macht, maar door in verbinding te blijven, aanwezig te blijven, eigen emoties te reguleren, grenzen te blijven stellen en vol te blijven houden. Jij geeft aan wat je verwacht, maar zonder dreigen, straffen of met als doel om een strijd te winnen. Je kind hoeft het er niet mee eens te zijn, maar je blijft wel bij wat je vraagt.
Opvoeden vanuit verbindend gezag heeft vaak een positief effect in gezinnen waar sprake is van regelmatige en/of oplopende ruzies, opstandig gedrag, kinderen met een sterke wil, vastgelopen patronen van spanning en machtsstrijd of juist pleasen en meebewegen en gevoelens van machteloosheid bij ouders. Van peuters tot pubers, verbindend gezag geeft concrete handvatten om meer grip te ervaren in de opvoeding.
Een voorbeeld
Je hebt een discussie met je puber die geen huiswerk wil maken. De politieagent zou kunnen zeggen “Nu naar je kamer. Je gaat het huiswerk maken en je komt pas naar beneden als het af is”. De hoteleigenaar zou kunnen reageren met “Ik snap dat het moeilijk is. Zal ik je helpen plannen? Zullen we samen een begin maken? Wil je er ook nog wat te drinken bij?”. Een reisleider, die begeleidt vanuit verbindend gezag, reageert als volgt: “Je hoeft het niet leuk te vinden. Huiswerk hoort erbij. We checken over twintig minuten hoever je bent. Ik blijf beschikbaar als je me nodig hebt.”
Dit is geen magie. Het vraagt veel oefening om als ouder consistent op die manier te reageren en om te gaan met je eigen triggers en emoties.
Waarom werkt deze aanpak zo goed?
Omdat kinderen (én ouders!) niet goed functioneren onder stress, druk of macht.
Emoties horen erbij.
Strijd hoort erbij.
Grenzen stellen hoort erbij.
Alleen… we hoeven er niet meer in mee te schieten. Verbindend Gezag geeft je een soort interne airco: een manier om de temperatuur laag te houden, zelfs als de spanning hoog oploopt. Je geeft grenzen aan én houdt de verbinding met je kind.
Waar wij bij kunnen helpen
Bij PsychoWijs begeleiden we regelmatig ouders die meer in de rol van reisleider willen groeien. Die meer willen genieten van de reis die het ouderschap is. Die zich minder machteloos willen voelen en meer grip willen ervaren in de opvoeding hun kind. Het helpt je om meer bij jezelf te blijven als de spanningen oplopen, in plaats van te veranderen in die ouder die je níet wilde zijn. Wanneer we met elkaar gaan werken vanuit Verbindend Gezag komen thema’s aan bod zoals zelfcontrole, uitstel van reactie, grenzen stellen, steun, behoeftes van je kind, relatiegebaren, verschillende patronen van ruziemaken, eigen triggers als ouder en volharding. In onze trajecten krijg je praktische handvatten die je dezelfde dag al kunt toepassen, steun bij moeilijke momenten, inzicht in patronen in jullie gezin, oefeningen om thuis uit te proberen, humor en realisme (want ook met verbindend gezag gaat het niet ineens allemaal vanzelf).
We werken bij PsychoWijs vaak met oudergroepen, omdat we merken dat ouders steun en begrip van elkaar ervaren en dat uitwisselen van ervaringen vaak leidt tot de best inzetbare handvatten.
Je hoeft niet eerst “alles geprobeerd te hebben” voordat je hulp mag vragen.
Veel ouders ervaren al na een kort traject meer rust en overzicht.
Geschreven door Rianne Manenschijn, Orthopedagoog-Generalist bij PsychoWijs
0 reacties